Mag je afwijken van het protocol bij IQ-onderzoek naar mogelijke hoogbegaafdheid?

Deze vraag stel ik mezelf steeds vaker.
Ik heb de eer een aantal scholen te mogen adviseren met betrekking tot hoogbegaafdheidsonderzoek. Als de intern begeleider een onderzoeksverslag krijgt waar ze advies over wil, dan bespreken we dat samen. Natuurlijk na toestemming van de ouders.

Ik zie dus veel verslagen. Dat is fijn, want zo zie ik veel voorbeelden: hoe ik het niet wil doen én hoe ik het wel wil doen.

Maar lastig vind ik het soms wel. Zo slaan sommige onderzoekers een deel van de items over. Ergens begrijpelijk. Want zowel bij de RAKIT-2 als WISC-III heb je een vaste instapleeftijd. En als je slim bent kom je ver met de vragen. Heel ver. En dan duurt zo’n subtest lang. Daarnaast zijn de eerste vragen vaak erg gemakkelijk. En dan haakt een hoogbegaafd kind af of geeft uit verveling verkeerde antwoorden.
En toch. Ik sla geen items over. Ik leg kinderen uit hoe een IQ-onderzoek in elkaar zit. En dat we dus beginnen met hele simpele vragen. Waarbij ik wil dat ze een heel simpel antwoord geven. En de hoogbegaafde kinderen die ik zie, kunnen dat prima aan.
Ik kies daar voor, omdat hoogbegaafden ook in de items aan het begin van de test oprechte fouten kunnen maken. En die zijn dus echt fout. En die items mogen dus niet meetellen in de scores.

Onlangs kreeg ik een onderzoek te zien waarbij de WISC-III was gebruikt. Bij de WISC-III kun je onder andere de performale vermogens meten. Dit is het handelende deel, waarbij je een soort puzzels maakt als kind. Daarnaast meet je de verbale vermogens (waar de meeste mensen zich een beter beeld bij kunnen vormen).
De onderzoeker had bij het performale onderdeel maar liefst 2 subtests vervangen door 2 andere subtests die normaal gesproken als extra worden afgenomen en niet meetellen met de IQ-score. Ik had hier echt moeite mee.
Ten eerste omdat ik echt nergens in de handleiding kon vinden dat dit mocht. Ten tweede omdat het kind op een vervangende subtest Doolhoven, veel hoger had gescoord dan bij de andere subtests in de perfomale gedeelte. Dus hoe realistisch was deze vervangende score?

Natuurlijk was ik niet bij het onderzoek. En was het wellicht helemaal terecht.
Maar hoe betrouwbaar is de score nog die genoemd wordt?
Met name omdat een tijdje daarvoor bij dit zelfde kind de RAKIT-2 was afgenomen en ouders dachten dat dit toch geen realistisch beeld was van hun kind.

Ik ben zelf ook ouder van een kind dat lange tijd erg ongelukkig is geweest. Dat zelfs dood wilde. Ik snap echt de wanhoop van ouders. En de zoektocht naar antwoorden.
Maar hoe ver ga je als onderzoeker?

Terug naar het laatst genoemde verslag.
Was alles in dit verslag slecht?
Nee, het kind kreeg bijvoorbeeld tussen de subtests de ruimte om even te knuffelen met zijn moeder. Even troost te halen als het onzeker werd.
Heel goed.
Daarmee krijgt het kind de ruimte en steun om in een test te laten zien wat voor mogelijkheden het heeft.

Daarom is het belangrijk dat onderzoekers alles doen om  de capaciteiten van een kind terug te laten komen in de resultaten van het onderzoek. En een kind de ruimte geven om tussen de subtests door steun te zoeken bij de ouders, dat vind ik hartstikke goed.
Wat extra pauzes tussendoor. Een extra potje voetbal voor de ontspanning?
Helemaal prima.

Afwijken van het protocol?
Ik denk dat we daar in het veld discussie over moeten gaan voeren.
Wat vinden wij toelaatbaar bij onderzoek naar hoogbegaafde kinderen?
Wanneer is een uitslag nog betrouwbaar?
Wanneer gaat een onderzoeker over de grens?

En niet om ‘namen and shamen’, maar met als doel zo goed en betrouwbaar mogelijk onderzoek af te nemen bij mogelijk hoogbegaafde kinderen. En hen en hun ouders betrouwbare resultaten te geven waar ze mee vooruit kunnen.

Deze blogs automatisch in je mail ontvangen?